Anvayaअन्वय
Bhagavad Gītā

Chapter 6

आत्मसंयमयोगः

Ātma Saṃyama Yoga — 47 verses

6.1śrībhagavānuvāca .6.2yaṃ saṃnyāsamiti prāhuryogaṃ taṃ viddhi pāṇḍava .6.3ārurukṣormuneryogaṃ karma kāraṇamucyate .6.4yadā hi nendriyārtheṣu na karmasvanuṣajjate .6.5uddharedātmanātmānaṃ nātmānamavasādayet .6.6bandhurātmātmanastasya yenātmaivātmanā jitaḥ .6.7jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ .6.8jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitendriyaḥ .6.9suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu .6.10yogī yuñjīta satatamātmānaṃ rahasi sthitaḥ .6.11śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ .6.12tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ .6.13samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ .6.14praśāntātmā vigatabhīrbrahmacārivrate sthitaḥ .6.15yuñjannevaṃ sadātmānaṃ yogī niyatamānasaḥ .6.16nātyaśnatastu yogo.asti na caikāntamanaśnataḥ .6.17yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu .6.18yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate .6.19yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā .6.20yatroparamate cittaṃ niruddhaṃ yogasevayā .6.21sukhamātyantikaṃ yattad buddhigrāhyamatīndriyam .6.22yaṃ labdhvā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ .6.23taṃ vidyād duḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam .6.24saṅkalpaprabhavānkāmāṃstyaktvā sarvānaśeṣataḥ .6.25śanaiḥ śanairuparamed buddhyā dhṛtigṛhītayā .6.26yato yato niścarati manaścañcalamasthiram .6.27praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam .6.28yuñjannevaṃ sadātmānaṃ yogī vigatakalmaṣaḥ .6.29sarvabhūtasthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani .6.30yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati .6.31sarvabhūtasthitaṃ yo māṃ bhajatyekatvamāsthitaḥ .6.32ātmaupamyena sarvatra samaṃ paśyati yo.arjuna .6.33arjuna uvāca .6.34cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham .6.35śrībhagavānuvāca .6.36asaṃyatātmanā yogo duṣprāpa iti me matiḥ .6.37arjuna uvāca .6.38kaccinnobhayavibhraṣṭaśchinnābhramiva naśyati .6.39etanme saṃśayaṃ kṛṣṇa chettumarhasyaśeṣataḥ .6.40śrībhagavānuvāca .6.41prāpya puṇyakṛtāṃ lokānuṣitvā śāśvatīḥ samāḥ .6.42athavā yogināmeva kule bhavati dhīmatām .6.43tatra taṃ buddhisaṃyogaṃ labhate paurvadehikam .6.44pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hyavaśo.api saḥ .6.45prayatnādyatamānastu yogī saṃśuddhakilbiṣaḥ .6.46tapasvibhyo.adhiko yogī jñānibhyo.api mato.adhikaḥ .6.47yogināmapi sarveṣāṃ madgatenāntarātmanā .