Anvayaअन्वय
Bhagavad Gītā

Chapter 13

क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगः

Kṣetra Kṣetrajña Vibhāga Yoga — 35 verses

13.1arjuna uvāca .13.2śrībhagavānuvāca .13.3kṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata .13.4tatkṣetraṃ yacca yādṛkca yadvikāri yataśca yat .13.5ṛṣibhirbahudhā gītaṃ chandobhirvividhaiḥ pṛthak .13.6mahābhūtānyahaṃkāro buddhiravyaktameva ca .13.7icchā dveṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṃghātaścetanā dhṛtiḥ .13.8amānitvamadambhitvamahiṃsā kṣāntirārjavam .13.9indriyārtheṣu vairāgyamanahaṃkāra eva ca .13.10asaktiranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu .13.11mayi cānanyayogena bhaktiravyabhicāriṇī .13.12adhyātmajñānanityatvaṃ tattvajñānārthadarśanam .13.13jñeyaṃ yattatpravakṣyāmi yajjñātvāmṛtamaśnute .13.14sarvataḥ pāṇipādaṃ tatsarvato.akṣiśiromukham .13.15sarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitam .13.16bahirantaśca bhūtānāmacaraṃ carameva ca .13.17avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktamiva ca sthitam .13.18jyotiṣāmapi tajjyotistamasaḥ paramucyate .13.19iti kṣetraṃ tathā jñānaṃ jñeyaṃ coktaṃ samāsataḥ .13.20prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhyanādi ubhāvapi .13.21kāryakāraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyate .13.22puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇān .13.23upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ .13.24ya evaṃ vetti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca guṇaiḥ saha .13.25dhyānenātmani paśyanti kecidātmānamātmanā .13.26anye tvevamajānantaḥ śrutvānyebhya upāsate .13.27yāvatsañjāyate kiñcitsattvaṃ sthāvarajaṅgamam .13.28samaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram .13.29samaṃ paśyanhi sarvatra samavasthitamīśvaram .13.30prakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ .13.31yadā bhūtapṛthagbhāvamekasthamanupaśyati .13.32anāditvānnirguṇatvātparamātmāyamavyayaḥ .13.33yathā sarvagataṃ saukṣmyādākāśaṃ nopalipyate .13.34yathā prakāśayatyekaḥ kṛtsnaṃ lokamimaṃ raviḥ .13.35kṣetrakṣetrajñayorevamantaraṃ jñānacakṣuṣā .